Houtig materiaal: aanvulling, geen voerbron
Blad en twijgen zijn een aanvulling op het rantsoen, geen vervanging. Foto: Martine Siemens voor De Groene Ruyt
Een voederhaag of voederheg is een aanvulling op het rantsoen, geen voerbron. Je vee neemt er blad en jonge twijgen uit op naast het gewone gras of de kuil — niet in plaats daarvan. Wat dat concreet oplevert aan mineralen, en wat we er zelf in de praktijk van zien, lees je hieronder.
Wat blad je vee aan mineralen geeft
Gras bevat gemiddeld 8,9 mg koper per kg droge stof, terwijl melkvee zo'n 12 mg nodig heeft; van selenium bevat gras gemiddeld 40 µg tegenover een behoefte van 150 µg. Boomblad vult dat aan: de meeste soorten zitten op 150 tot 200 gram ruw eiwit per kg droge stof, els en robinia zelfs op 260 tot 270 gram.
Niet elke soort levert hetzelfde: es heeft de hoogste verteerbaarheid (71,3%), els het hoogste eiwitgehalte (201 g/kg) en wilg het meeste zink (227 mg/kg) en selenium (193 µg/kg). Dat is precies waarom een gemengde haag of heg meer te bieden heeft dan één enkele soort.
Waarom het een aanvulling blijft, geen vervanging
Houtig materiaal is een aanvulling op het rantsoen, geen vervanging van ruwvoer. Te veel, en de dieren nemen structureel minder gras of kuil op, met een lagere energie- en eiwitopname tot gevolg. Bovendien wordt blad en twijgen dikker en houtiger naarmate een boom of struik ouder hout aanmaakt, en dat neemt het vee minder makkelijk op. Regelmatig oogsten — twee tot drie keer per jaar — houdt de verhouding tussen blad en hout gunstig.
Wat we in onze eigen projecten zien
Vee haalt tot 15% van de droge stofinname uit blad en twijgen. Een mooie aanvulling op het rantsoen. Dat zien we terug in de projecten die we begeleiden — het is onze eigen praktijkervaring, geen apart gemeten wetenschappelijk cijfer.
Wat dit betekent voor je haag of heg
Voor de meeste bedrijven is dit geen dagelijkse rekensom: het vee graast het grootste deel van de dag gewoon, en knabbelt onderweg mee aan wat binnen bereik hangt. Merk je dat de kudde opvallend veel tijd bij de haag doorbrengt en merkbaar minder graast, dan is dat een signaal om even te kijken naar de verhouding tot de rest van het rantsoen — niet om de haag weg te halen.
Wil je weten wat een haag of heg voor jouw rantsoen en veestapel betekent? Dat is precies waar dit advies op maat voor is.
- Van Eekeren, Luske, Vonk & Anssems, Voederbomen in de landbouw — Louis Bolk Instituut, 2014
- Luske & Van Eekeren, Agroforestry en het melkveebedrijf — Ekoland, 2018
De 15% in dit artikel is onze eigen praktijkwaarneming, geen cijfer uit deze bronnen.
